سخن مردم: حبیب قاسمی |پنجم مرداد ماه، سالروز نخستین اقامه نماز جمعه در جمهوری اسلامی ایران است. رویدادی که در سال ۱۳۵۸ با فرمان حضرت امام خمینی (ره) و با حضور تودههای مردم، پیوندی ناگسستنی میان ارزشهای دینی و مصلحتهای سیاسی کشور برقرار ساخت و از آن زمان تاکنون، نقش تعیینکنندهای در هدایت افکار عمومی و تقویت انسجام ملی ایفا کرده است.
پنجم مردادماه در تقویم جمهوری اسلامی ایران، یادآور رویدادی است که نه تنها یک فریضه عبادی، بلکه یک پایگاه بزرگ سیاسی و اجتماعی را در کشور احیا کرد. اولین نماز جمعه پس از پیروزی انقلاب به امامت آیتالله طالقانی در دانشگاه تهران اقامه شد. این رویداد، آغازگر جریانی شد که نماز جمعه را به تریبونی برای آگاهیبخشی و وحدت میان مردم و حاکمیت تبدیل کرد.
پس از پیروزی انقلاب اسلامی، نیاز به نهادی که بتواند پیوند میان ارزشهای دینی و برنامههای سیاسی-اجتماعی نظام جدید را برقرار کند، بیش از پیش احساس میشد. آیتالله طالقانی، که از یاران صدیق امام و نماد مبارزه و بیداری بود، از سوی امام خمینی برای برپایی این نماز برگزیده شد. نماز جمعه در آن مقطع حساس تاریخی، به سنگری علیه جریانهای ضد انقلاب و محلی برای تبیین گفتمان انقلاب اسلامی بدل شد.
نماز جمعه؛ فراتر از عبادت
نماز جمعه در نظام جمهوری اسلامی دارای ابعاد چندگانه است:
۱. عبادی: پیوند روح انسان با خدا و تقویت تقوا.
۲. سیاسی: تبیین مسائل روز کشور و جهان اسلام. تریبونهای نماز جمعه همواره محلی برای افشای توطئههای دشمنان و بیان مطالبات به حق مردم بودهاند.
۳. اجتماعی: ایجاد صفوف متحد که نماد اقتدار و همبستگی ملی است.
در دوران دفاع مقدس، نماز جمعه نقشی حیاتی در پشتیبانی معنوی و بسیج نیروها ایفا کرد. خطبههای نماز جمعه در سراسر کشور، نبض جریان انقلاب بود. امروزه نیز این نهاد با هدایتهای رهبر معظم انقلاب، به عنوان جایگاهی برای تبیین بیانیه گام دوم انقلاب و بررسی چالشهای روز جامعه شناخته میشود.
۵ مرداد، نمادی از پیوند «امامت و امت» است. نماز جمعه در طول بیش از چهار دهه، توانسته است ضمن حفظ اصالت عبادی خود، به عنوان دیدهبان بصیرتافزای جامعه باقی بماند. استمرار این سنت نبوی، ضامن سلامت سیاسی و انسجام اجتماعی جامعه اسلامی است.
در سالهای اخیر، با توجه به تغییر ماهیت جنگها و ورود به عصر جنگهای نرم، نماز جمعه به عنوان یک «سنگر بصیرت» عمل میکند. این نهاد با تمرکز بر مسائل روزمانند مدیریت بحران، مقابله با جنگهای فرهنگی و تقویت اقتدار ملی، همواره یکی از ارکان اصلی در مقابله با توطئههای دشمنان محسوب شده است.
