سخن مردم: حبیب قاسمی |در تقویم اندیشه و فرهنگ ایران‌زمین، هشتم مردادماه به نام شیخ اشراق، «شهاب‌الدین سهروردی» مزین شده است؛ فیلسوفی که نه‌تنها یک متفکر، بلکه یک «سالکِ نور» بود. سهروردی نقطه عطفی در تاریخ فلسفه اسلامی است؛ او کسی بود که پل میان «استدلال» و «شهود» را بنا نهاد و با طرح «حکمت اشراق»، افق‌های تازه‌ای را در برابر ذهن جست‌وجوگر انسان گشود.

سهروردی و فلسفه نور

بنیاد اندیشه سهروردی بر مفهوم «نور» استوار است. در دستگاه فکری او، حقیقتِ هستی چیزی جز «نورالانوار» نیست و هرچه در عالم موجود است، مراتب مختلفی از نور و ظلمت‌اند. او به ما می‌آموزد که برای رسیدن به حقیقت، تنها تکیه بر منطق و عقلِ جزئی کافی نیست؛ بلکه باید با تزکیه نفس و مراقبه، آینه‌ی جان را صیقل داد تا «اشراق» رخ دهد. حکمت اشراق، دعوتی است به بازگشت به خویشتنِ خویش و یافتن نوری که در درون هر انسانی به ودیعه نهاده شده است.

میراثِ زنده

اگرچه عمر سهروردی کوتاه بود و در جوانی به شهادت رسید، اما تأثیر او بر جریان‌های فکری پس از خود، به‌ویژه بر مکتب صدرایی، غیرقابل‌انکار است. او فلسفه را از بندهای سخت و خشکِ مشایی رهانید و آن را با ذوقِ عرفانی و زیبایی‌شناسیِ شرقی پیوند زد. امروز، در دنیایی که گاه در غبارِ مادی‌گرایی و تکنولوژی‌زدگی گم می‌شود، بازخوانی اندیشه‌های سهروردی می‌تواند چراغ راهی باشد برای بازگشت به معنا و عمق.

سخن آخر

روز بزرگداشت سهروردی، فرصتی است تا نه فقط از یک فیلسوف تاریخی، بلکه از یک «سبک زندگی» یاد کنیم؛ سبکی که در آن، عقل و دل، و استدلال و شهود، با هم به گفتگو می‌نشینند. چنان‌که خود شیخ اشراق می‌گوید: «هر کس که در صفای ذات، قوی‌تر است، به نورِ ذاتِ حق، نزدیک‌تر است.»

یادش گرامی و اندیشه‌اش پرفروغ باد.